Mekke Anlaşması: Üç Ülke, Üç Güvenlik Hesabı

Mekke Anlaşması: Üç Ülke, Üç Güvenlik Hesabı
Meclis kararı, Türkiye’nin bölgesel savunma ortaklığında yeni bir aşamayı açtı. Riyad’ın güvence, İslamabad’ın caydırıcılık ve ekonomik destek arayışı ile Ankara’nın bölgesel etki beklentisi aynı metinde buluşuyor; kriz anında bu beklentilerin ne kadar örtüşeceği ise uygulamada görülecek.

Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın onaylanmasını uygun bulan üç maddelik teklif, 5 Kasım 2026 tarihli TBMM oturumunda 279 kabul, 119 ret oyuyla kabul edildi. Birinci maddenin önceki görüşmelerde kabul edilmesinin ardından kalan iki madde ve teklifin tamamı oylanmış oldu. Böylece Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında 7 Ağustos’ta imzalanan ortaklığın Meclisteki ‘uygun bulma’ aşaması tamamlandı. Bu karar, tek başına asker gönderme kararı olmadığı gibi, anlaşmanın uluslararası yürürlük tarihini de belirlemiyor: Metin, son onay belgesinin komite sekretaryasına teslimini esas alıyor.

Bundan sonraki değerlendirme, Türkiye’nin bu ortaklığa neden ihtiyaç duyduğu kadar diğer iki ülkenin Ankara’dan ne beklediği üzerinde de durmalı. NATO üyeliğini sürdüren, Rusya, İran ve Körfez ülkeleriyle farklı düzeylerde ilişki geliştiren Türkiye, aynı ittifaktaki ortaklarının bütün güvenlik önceliklerini paylaşmıyor. Meclis kararı bu farklılığı ortadan kaldırmadı; nasıl yönetileceğini daha önemli hâle getirdi.

Riyad neden Türkiye ve Pakistan’la güvenlik arıyor

Suudi Arabistan’ın arayışı, enerji tesislerini, şehirlerini ve deniz ulaşımını hedef alan saldırılara karşı savunma kapasitesini güçlendirmekle bağlantılı. Amerikan desteği sürse de, Riyad’ın tek bir güvenlik ortağına bağımlı kalmak istemediği görülüyor. Chatham House’ın Orta Doğu ve Kuzey Afrika Programı araştırmacısı Ahmed Aboudouh, anlaşmayı Suudi güvenlik ilişkilerini çeşitlendiren ve Tahran’la müzakerelerde Riyad’a ek ağırlık sağlayabilecek bir düzenleme olarak değerlendiriyor. Bu okuma, ABD’yle ilişkilerin koparılmasından çok, mevcut güvenlik yapısına yeni destek katmanları eklenmesine işaret ediyor.

Amerikan dış politika çevrelerinde de benzer bir değişim okunuyor. CFR’nin Orta Doğu uzmanı Steven A. Cook, 13 Ağustos tarihli analizinde Mekke Anlaşması’nı, bölgesel güvenlik düzeninin şekillenmesinde Washington’ın ağırlığını azaltan bir arayış olarak değerlendiriyor. Cook’un ABD öncülüğündeki düzenin sona erdiği yönündeki daha iddialı sonucunu benimsemeden de bu tespitten yararlanılabilir: Riyad’ın bugünkü ortaklıkları, gelecekteki bütün tercihlerinin aynı doğrultuda kalacağını varsaymak için yeterli değil.

Suudi Dışişleri Bakanlığının 5 Şubat 2025’te İsrail’le diplomatik ilişkiyi bağımsız Filistin devletinin kurulmasına bağlayan açıklaması da çıkarların her konuda örtüşmediğini gösteren somut bir örnek. Dolayısıyla Suudi güvenliğine verilen desteği İsrail’e destekle doğrudan özdeşleştirmek, hangi koşullarda ve hangi yoldan böyle bir sonuç doğacağını ayrıca açıklamayı gerektiriyor. Mevcut bağları koparmadan yeni ortaklar edinmek de Riyad’ın bağımlılığını azaltabilir; Türkiye’yle ilişkinin sağlayabileceği hareket alanı bu ihtimal içinde değerlendirilmeli.

Türkiye’nin bu denklemdeki değeri, askerî kapasitesinin yanında savunma sistemleri, elektronik harp, eğitim, bakım ve teknik destek sağlayabilmesinde. Reuters’ın 4 Kasım tarihli haberinde Türkiye’den beklenen katkılar özellikle bu alanlarda ele alınıyor. Riyad açısından bir sistemi satın almakla, o sistemi kuracak, çalıştıracak ve sürdürecek ortaklığa erişmek arasında önemli fark var. Türkiye’nin kazancı da yalnızca satış tutarıyla ölçülemez; uzun vadeli sanayi ortaklıkları ve güvenlik kararlarında söz sahibi olmak mümkün. Ancak bu ihtimalin karşılığında talep edilebilecek personel, ikmal ve siyasi destek de …… devamı için : https://perspektif.online/mekke-anlasmasi-uc-ulke-uc-guvenlik-hesabi/